Yoga Vasistha — Upashama Prakarana (Dissolution), Sarga 70, Verses 12–33

चित्ते चित्तदशाहीने या स्थितिः क्षीणचेतसाम् । सोच्यते शान्तकलना जाग्रत्येव सुषुप्तता ॥ १२ ॥ तां सुषुप्तदशामेत्य जीवन्व्यवहरन्नरः । सुखदुःखवरत्राभिर्न कदाचन कृष्यते ॥ १३ ॥ जाग्रत्येव सुषुप्तस्थो यः करोति जगत्क्रियाम् । तं यन्त्रपुत्रकमिव नायाति सुखदुःखदृक् ॥ १४ ॥ चित्तस्य बाधिका शक्तिर्भावाभावोपतापदा । आत्मतामागते चित्ते तस्य किं बाधते कथम् ॥ १५ ॥ सुषुप्तबुद्धिः कर्माणि पूर्वमेवावहेलया । कुर्वन्न बध्यते जीवो जीवन्मुक्ततया स्थितः ॥ १६ ॥ सौषुप्तीं वृत्तिमाश्रित्य कुरु मा कुरु वानघ । कर्म प्रकृतिजं पाकवशादुपगतं स्थितम् ॥ १७ ॥ नादानं न परित्यागः कर्मणोऽज्ञाय रोचते । तिष्ठन्त्यवगतात्मानो यथाप्राप्तानुवर्तिनः ॥ १८ ॥ कुर्वन्नपि न कर्तासि सुषुप्त्यैकस्थया धिया । अकर्तापि च कर्तासि यथेच्छसि तथा कुरु ॥ १९ ॥ यथा न किंचित्कलयन्मञ्चके स्पन्दते शिशुः । तथा फलान्यकलयन्कुरु कर्माणि राघव ॥ २० ॥ अचेत्यचित्पदस्वस्थो जाग्रत्यपि सुषुप्तधीः । यद्यत्करोति लब्धात्मा तस्मिंस्तस्य न कर्तृता ॥ २१ ॥ दशामासाद्य सौषुप्तीं स्वचित्ते च विवासनः । अन्तः शीतलतामेति ज्ञो रसेन यथा शशी ॥ २२ ॥ सुषुप्तस्थो महातेजाः पूर्णः पूर्णेन्दुबिम्बवत् । समः सर्वास्ववस्थासु भवत्यद्रिर्यथर्तुषु ॥ २३ ॥ सुषुप्तसंस्थो धीरात्मा बहिरायाति लोलताम् । क्रियासु नो भवत्कम्पः प्रस्पन्दित इवाचलः ॥ २४ ॥ सुषुप्तावस्थितो भूत्वा देहं विगतकल्मषः । पातयाश्वथ वा दीर्घं कालं धारय शैलवत् ॥ २५ ॥ एषैव राम सौषुप्ती स्थितिरभ्यासयोगतः । प्रौढा सती तुर्यमिति कथिता तत्त्वकोविदैः ॥ २६ ॥ आनन्दमय एवान्तः प्रक्षीणसकलामयः । अत्यन्तास्तं गतमना भवति ज्ञो महोदयः ॥ २७ ॥ तत्रस्थो ज्ञः प्रमुदितः परमानन्दघूर्णितः । लीलामिवेमां रचनां सदा समनुपश्यति ॥ २८ ॥ वीतशोकभयायासो गतसंसारसंभ्रमः । तुर्यावस्थामुपारूढो भूयः पतति नात्मवान् ॥ २९ ॥ प्राप्य स्वां पदवीं पुण्यां यथेदं भ्रमितं जगत् । शैलसंस्थ इवाधःस्थं हसन्पश्यति धीरधीः ॥ ३० ॥ अस्यां तु तुर्यावस्थायां स्थितिं प्राप्याविनाशिनीम् । आनन्दैकान्तलीनत्वादनानन्दपदं गतः ॥ ३१ ॥ अनानन्दमहानन्दकलातीतस्ततोऽपि हि । मुक्त इत्युच्यते योगी तुर्यातीतं पदं गतः ॥ ३२ ॥ परिगलितसमस्तजन्मपाशः सकलविलीनतमोमयाभिमानः । परमरसमयीं प्रयाति सत्तां जलगतसैन्धवखण्डवन्महात्मा ॥ ३३ ॥