Guru's AddaGuru's Adda

Yoga Vasistha — Sthiti Prakarana (Existence), Sarga 1, Verses 1–14

This page presents the Yoga Vasistha (Yogvashistha), Sthiti Prakarana (Existence), Sarga 1, verses 1–14 — the original Sanskrit shloka(s) with their Hindi meaning.

स्थिति प्रकरण · सर्ग 1 · श्लोक 14

संस्कृत श्लोक

अथोत्पत्तिप्रकरणादनन्तरमिदं श्रृणु । स्थितिप्रकरणं राम ज्ञातं निर्वाणकारि यत् ॥ १ ॥ एवं तावदिदं विद्धि दृश्यं जगदिति स्थितम् । अहं चेत्याद्यनाकारं भ्रान्तिमात्रमसन्मयम् ॥ २ ॥ अकर्तृकमरङ्गं च गगने चित्रमुत्थितम् । अद्रष्टृकं चानुभवमनिद्रं स्वप्नदर्शनम् ॥ ३ ॥ भविष्यत्पुरनिर्माणं चित्तसंस्थमिवोदितम् । मर्कटानलतापान्तमसदेवार्थसाधकम् ॥ ४ ॥ ब्रह्मण्यनन्यदन्याभमम्ब्वावर्तवदास्थितम् । सद्रूमपि निःशून्यं तेजः सौरमिवाम्बरे ॥ ५ ॥ रत्नाभापुंजमिव खे दृश्यमानमभित्तिमत् । गन्धर्वाणां पुरमिव दृश्यं नित्यमभित्तिमत् ॥ ६ ॥ मृगतृष्णाम्ब्विवासत्यं सत्यवत्प्रत्ययप्रदम् । संकल्पपुरवत्प्रौढमनुभूतमसन्मयम् ॥ ७ ॥ कथार्थप्रतिभानात्म न क्वचित्स्थितमस्थितम् । निःसारमप्यतीवान्तःसारं स्वप्नाचलोपमम् ॥ ८ ॥ भूताकाशमिवाकारभासुरं शून्यमात्रकम् । शरदभ्रमिवाग्रस्थमलमक्षयमक्षतम् ॥ ९ ॥ वर्णो व्योममलस्येव दृश्यमानमवस्तुकम् । स्वप्नाङ्गनारताकारमर्थनिष्ठमनर्थकम् ॥ १० ॥ चित्रोद्यानमिवोत्फुल्लमरसं सरसाकृति । प्रकाशमपि निस्तेजश्चित्रार्कानलवत्स्थितम् ॥ ११ ॥ अनुभूतं मनोराज्यमिवासत्यमवास्तवम् । चित्रपद्माकर इव सारसौगन्ध्यवर्जितम् ॥ १२ ॥ शून्ये प्रकचितं नानावर्णमाकारितात्मकम् । अपिण्डग्रहमाशून्यमिन्द्रचापमिवोत्थितम् ॥ १३ ॥ परामर्शेन शुष्यद्भिर्भूतपेलवपल्लवैः । कृतं जडमसारात्म कदलीस्तम्भभासुरम् ॥ १४ ॥

हिन्दी अर्थ

चित्र वायु, सूर्य और मनुष्यों के थोडे से आघात से सूख रहे कोमल पत्तों से रचित जलमय निःसार केले के खम्भे के तुल्य है