Guru's AddaGuru's Adda

Yoga Vasistha — Nirvana Prakarana Purva (Liberation, Part 1), Sarga 115, Verses 1–10

This page presents the Yoga Vasistha (Yogvashistha), Nirvana Prakarana Purva (Liberation, Part 1), Sarga 115, verses 1–10 — the original Sanskrit shloka(s) with their Hindi meaning.

निर्वाण प्रकरण (पूर्वार्ध) · सर्ग 115 · श्लोक 1-10

संस्कृत श्लोक

श्रीवसिष्ठ उवाच । महाकर्ता महाभोक्ता महात्यागी भवानघ । सर्वाः शङ्काः परित्यज्य धैर्यमालम्ब्य शाश्वतम् ॥ १ ॥ श्रीराम उवाच । किमुच्यते महाकर्ता महात्यागी किमुच्यते । किमुच्यते महाभोक्ता सम्यक्कथय मे प्रभो ॥ २ ॥ श्रीवसिष्ठ उवाच । एतद्व्रतत्रयं राम पुरा चन्द्रार्धमौलिना । भृङ्गीशाय तु संप्रोक्तं येनासौ विज्वरः स्थितः ॥ ३ ॥ सुमेरावुत्तरे श्रृङ्गे पूर्वं शशिकलाधरः । अतिष्ठदग्निसंकाशे समग्रपरिवारवान् ॥ ४ ॥ तमपृच्छन्महातेजास्तनुविज्ञानवान्स्थितः । भृङ्गीशः प्रणतो राम बद्धाञ्जलिरुमापतिम् ॥ ५ ॥ भृङ्गीश उवाच । भगवन्देवदेवेश सर्वज्ञ परमेश्वर । यदहं परिपृच्छामि कृपया तद्वदाशु मे ॥ ६ ॥ संसाररचनां नाथ तरङ्गतरलामिमाम् । अवलोक्य विमुह्यामि तत्त्वविश्रान्तिवर्जितः ॥ ७ ॥ कमन्तर्निश्चयं कान्तमुररीकृत्य सुस्थितम् । अस्मिञ्जगज्जीर्णगृहे तिष्ठामि विगतज्वरम् ॥ ८ ॥ ईश्वर उवाच । सर्वाः शङ्काः परित्यज्य धैर्यमालम्ब्य शाश्वतम् । महाभोक्ता महाकर्ता महात्यागी भवानघ ॥ ९ ॥ भृङ्गीश उवाच । किमुच्यते महाकर्ता महाभोक्ता किमुच्यते । किमुच्यते महात्यागी सम्यक्कथय मे प्रभो ॥ १० ॥

हिन्दी अर्थ

महाभोक्ता, महाकर्ता ओर महात्यागी हो जाओ | भृंगीश ने कहा : हे प्रभो, एसे कोन से लक्षण हैं, जिनकी प्राप्ति हो जाने पर पुरुष महाकर्ता, महाभोक्ता और महात्यागी कहा जा सकता है, उन्हें मुझसे भलीर्भोति कहिये