Guru's AddaGuru's Adda

Yoga Vasistha — Upashama Prakarana (Dissolution), Sarga 9, Verses 2–10

This page presents the Yoga Vasistha (Yogvashistha), Upashama Prakarana (Dissolution), Sarga 9, verses 2–10 — the original Sanskrit shloka(s) with their Hindi meaning.

उपशम प्रकरण · सर्ग 9 · श्लोक 2-10

संस्कृत श्लोक

जगाम परिवारं स्वमाकर्षन्स्वगृहं प्रति । स्वतीरवृक्षानुगतः सरिदोघ इवार्णवम् ॥ २ ॥ परिवारमशेषेण विसृज्य स्वं स्वमालयम् । एक एवारुरोहाग्र्यं गृहमर्क इवाचलम् ॥ ३ ॥ तत्र प्रोड्डयनालोलखगपक्षतिचञ्चलाः । आलोकयंल्लोकगतीर्विललापेदमाकुलः ॥ ४ ॥ हा कष्टमतिकष्टासु लोकलोलदशास्वयम् । पाषाणेष्विव पाषाणा आलुठामि बलादहम् ॥ ५ ॥ अपर्यन्तस्य कालस्य कोऽप्यंशो जीव्यते मया । तस्मिन्भावं निबध्नामि धिङ्नामधमचेतनम् ॥ ६ ॥ कियन्मात्रमिदं नाम राज्यमाजीवितं मम । किमेतेन विना दुःखं तिष्ठामि हतधीर्यथा ॥ ७ ॥ आदावन्तेऽप्यनन्तोऽहं मध्ये पेलवजीवितः । बालश्चित्रेन्दुनेवाहं किं मुधा धृतिमास्थितः ॥ ८ ॥ प्रपञ्चरहितेनाहमिन्द्रजालेन जालिना । हा कष्टमतिमुह्यामि केनास्मि परिमोहितः ॥ ९ ॥ यद्वस्तु यच्च वा रम्यं यदुदारमकृत्रिमम् । किंचित्तदिह नास्त्येव किंनिष्ठेह मतिर्मम ॥ १० ॥

हिन्दी अर्थ

प्रपंचरहित इन्द्रजाल द्वारा मुझे मोहित किया ? ओह ! कष्ट है कि मैं अत्यन्त मोहित हो रहा हूँ। जो सत्य है, जो एकमात्र सुखरूप है, जो अपरिच्छिन्न है और जो अजन्य है, ऐसी कोई वस्तु इस संसार में है ही नहीं | मेरी बुद्धि कहाँ विश्रान्त हो ?