Yoga Vasistha — Nirvana Prakarana Purva (Liberation, Part 1), Sarga 103, Verses 1–22

श्रीवसिष्ठ उवाच । निर्विकल्पसमाधानात्काष्ठकुड्योपमस्थितिः । एवं शिखिध्वजो राजा चूडालामधुना श्रृणु ॥ १ ॥ शिखिध्वजं तं भर्तारं कुम्भवेषेण तेन सा । प्रबोध्यान्तर्धिमागत्य ततार तरसा नभः ॥ २ ॥ देवपुत्राकृतिं व्योम्नि जहौ मायाविनिर्मिताम् । विदग्धमुग्धमाकारं स्त्रैणं जग्राह सुन्दरम् ॥ ३ ॥ नभसा स्वपुरं प्राप विवेशान्तःपुरं क्षणात् । दृश्या बभूव लोकस्य नृपकर्म चकार च ॥ ४ ॥ वासरत्रितयेनाथ पुनरम्बरमेत्य सा । बभूव कुम्भो योगेन शिखिध्वजवनं ययौ ॥ ५ ॥ तथा तत्रैव तं भूपमपश्यद्वनभूमिगा । निर्विकल्पसमाधिस्थं समुत्कीर्णमिव द्रुमम् ॥ ६ ॥ अहो नु खलु भो दिष्ट्या विश्रान्तोऽयमिहात्मनि । स्थितः स्वस्थः समः शान्त इत्युवाच पुनःपुनः ॥ ७ ॥ तदेनं तावदेतस्माद्बोधयामि परात्पदात् । इदानीमेव किं देहत्यागमेष करोति वै ॥ ८ ॥ किंचित्कालं स्फुरत्वेष राज्येन विपिनेन वा । सममेव गमिष्यावस्त्यक्तदेहाविमौ समौ ॥ ९ ॥ तस्योपदेशो विषमः परिणामं न गच्छति । अनेनाभ्यासयोगेन तावदाबोधयाम्यहम् ॥ १० ॥ इति संचिन्त्य चूडाला सिंहनादं चकार सा । भूयोभूयः प्रभोरग्रे वनेचरभयप्रदम् ॥ ११ ॥ न चचाल शिलेवाद्रौ यदा नादेन तेन सः । भूयोभूयः कृतेनापि तदा सा तं व्यचालयत् ॥ १२ ॥ चालितः पातितोऽप्येष यदा न बुबुधे नृपः । तदा संचिन्तयामास चूडाला कुम्भरूपिणी ॥ १३ ॥ अहो परिणतः साधुः स्वपदे भगवानयम् । तदेनं हि कया युक्त्या सांप्रतं बोधयाम्यहम् ॥ १४ ॥ अथवैनं महात्मानं किमर्थं बोधयाम्यहम् । विदेहं बोधमासाद्य तिष्ठत्वेष यथासुखम् ॥ १५ ॥ अहमप्यंगनादेहमिमं त्यक्त्वा परं पदम् । अपुनर्जननायैव गच्छामीह हि किं समम् ॥ १६ ॥ इति संचिन्त्य देहं स्वं त्यक्तुमभ्युद्यता सती । पुनः संचिन्तयामास चूडाला सा महामतिः ॥ १७ ॥ आलोकयामि चैतावदेनं देहं महीपतेः । यद्यस्य सत्त्वशेषोऽस्ति बोधबीजं हृदन्तरे ॥ १८ ॥ तत्कालेनैष भगवान्संप्रबोधमुपैष्यति । मूलकोशरसालीनं पुष्पजालमिव द्रुमे ॥ १९ ॥ तदेवं विरहञ्जीवन्मुक्त एव भवत्यलम् । मुक्तो भवत्यथ यदि मन्ये गच्छामि तत्समम् ॥ २० ॥ इति संचिन्त्य चूडाला स्पर्शनेन नयेन च । पतिमालोक्य साशङ्कमुवाच वरवर्णिनी ॥ २१ ॥ अस्त्येव सत्त्वशेषोऽस्य हृदि संबोधकारणम् । संबोधहेतूदयेन सत्त्वशेषं व्यबुध्यत ॥ २२ ॥