Yoga Vasistha — Upashama Prakarana (Dissolution), Sarga 78, Verses 44–55

विकल्पबहुलास्त्वेते स्वाभ्यासेन समाधयः । परमोपशमायाशु संप्रयान्त्यविकल्पताम् ॥ ४४ ॥ आत्मारामो वीतशोको भवत्यन्तःसुखः पुमान् । अभ्यासादेव नान्यस्मात्तस्मादभ्यासवान्भव ॥ ४५ ॥ अभ्यासेन परिस्पन्दे प्राणानां क्षयमागते । मनः प्रशममायाति निर्वाणमवशिष्यते ॥ ४६ ॥ वासनावलितं जन्म मोक्षं निर्वासनं मनः । प्राणं च राम गृह्णाति यथेच्छसि तथा कुरु ॥ ४७ ॥ प्राणस्पन्दो मनोरूपं तस्मात्संसृतिविभ्रमः । तस्मिन्नेव शमं याते दीयते संसृतिज्वरः ॥ ४८ ॥ विकल्पांशक्षयाज्जन्तोः पदं तदवशिष्यते । यतो वाचो निवर्तन्ते समस्तकलनान्विताः ॥ ४९ ॥ यत्र सर्वं यतः सर्वे यत्सर्वं सर्वतश्च यत् । यत्र नेदं यतो नेदं यन्नेदं नेदृशं जगत् ॥ ५० ॥ विनाशित्वाद्विकल्पत्वाद्गुणित्वान्निर्गुणात्मनः । यस्य नो सदृशो दृष्टो दृष्टान्तः कश्चिदेव हि ॥ ५१ ॥ स्वादनी सर्वशालीनां दीपिका सर्वतेजसाम् । कलना सर्वकामानामन्तश्चिच्चन्द्रिकोदिता ॥ ५२ ॥ यस्मात्कल्पतरोर्बह्व्यः संसारफलपङ्क्तयः । अनारतं बहुरसा जायन्ते च पतन्ति च ॥ ५३ ॥ तत्पदं सर्वसीमान्तमवलम्ब्य महामतिः । यः स्थितः स्थिरधीस्तज्ज्ञः स जीवन्मुक्तउच्यते ॥ ५४ ॥ विगतसर्वसमीहितकौतुकः समुपशान्तहिताहितकल्पनः । सकलसंव्यवहारसमाशयो भवति मुक्तमनाः पुरुषोत्तमः ॥ ५५ ॥