Yoga Vasistha — Utpatti Prakarana (Creation), Sarga 19, Verses 2–28

वसिष्ठ इति नाम्नासौ तस्याभूदिन्दुसुन्दरी । नाम्ना त्वरुन्धती भार्या भूमिव्योमन्यरुन्धती ॥ २ ॥ वित्तवेषवयःकर्मविद्याविभवचेष्टितैः । समैव साप्यरुन्धत्या नतु चेतनसत्तया ॥ ३ ॥ अकृत्रिमप्रेमरसा विलासालसगामिनी । सास्य संसारसर्वस्वमासीत्कुमुदहासिनी ॥ ४ ॥ स विप्रस्तस्य शैलस्य सानौ सरलशाद्वले । कदाचिदुपविष्टः सन्ददर्शाधो महीपतिम् ॥ ५ ॥ समग्रपरिवारेण यान्तमाखेटकेच्छया । महता सैन्यघोषेण मेरोरिव बिभित्सया ॥ ६ ॥ चामरैः कीर्णचन्द्रांशुपताकाभिर्लतावनम् । कुर्वाणं खं सितच्छत्रमण्डलै रूप्यकुट्टिमम् ॥ ७ ॥ अश्वपादूस्वनत्क्ष्माजरेणुपूरावृताम्बरम् । हास्तिकोत्तम्भितकरवाताट्टालकगोपितम् ॥ ८ ॥ महाकलकलावर्तद्रवद्दिग्भूतमण्डलम् । कचत्काञ्चनमाणिक्यहारकेयूरमण्डलम् ॥ ९ ॥ तमालोक्य महीपालमिदं चिन्तितवानसौ । अहो नु रम्या नृपता सर्वसौभाग्यभासिता ॥ १० ॥ पदातिरथहस्त्यश्वपताकाच्छत्रचामरैः । कदा स्यां दशदिक्कुञ्जपूरकोऽहं महीपतिः ॥ ११ ॥ कदा मे वायवः कुन्दमकरन्दसुगन्धयः । पास्यन्त्यन्तःपुरस्त्रीणां सुरतश्रमसीकरान् ॥ १२ ॥ कर्पूरेण पुरन्ध्रीणां पूर्णेन यशसा दिशाम् । इन्दूदयावदातानि कदा कुर्यां मुखान्यहम् ॥ १३ ॥ इत्थं ततःप्रभृत्येष विप्रः संकल्पवानभूत् । स्वधर्मनिरतो नित्यं यावज्जीवमतन्द्रितः ॥ १४ ॥ हिमाशनिरिवाम्भोजं जर्जरीकर्तुमादृता । जले जर्जरितेवाथ जरा द्विजमुपाययौ ॥ १५ ॥ आसन्नमरणस्याथ भार्या म्लानिमुपाययौ । तस्य शाम्यति पुष्पर्तौ लतेव ग्रीष्मभीतितः ॥ १६ ॥ मामथाराधितवती सा ततस्त्वमिवाङ्गना । अमरत्वं सुदुष्प्रापं बुद्ध्वेमं सावृणोद्वरम् ॥ १७ ॥ देवि स्वमण्डपादेव जीवो भर्तुर्मृतस्य मे । मायासीदित्यतस्तस्याः स एवाङ्गीकृतो मया ॥ १८ ॥ अथ कालवशाद्विप्रः स पञ्चत्वमुपाययौ । तस्मिन्नेव गृहाकाशे जीवाकाशतया स्थितः ॥ १९ ॥ संपन्नः प्राक्तनानल्पसंकल्पवशतः स्वयम् । आकाशवपुरेवैष पतिः परमशक्तिमान् ॥ २० ॥ प्रभावजितभूपीठः प्रतापाक्रान्तविष्टपः । कृपापालितपातालस्त्रिलोकविजयी नृपः ॥ २१ ॥ कल्पाग्निररिवृक्षाणां स्त्रीणां मकरकेतनः । मेरुर्विषयवायूनां साध्वब्जानां दिवाकरः ॥ २२ ॥ आदर्शः सर्वशास्त्राणामर्थिनां कल्पपादपः । पादपीठं द्विजाग्र्याणां राकाधर्मामृतत्विषः ॥ २३ ॥ स्वगृहाभ्यन्तराकाशे चित्ताकाशमयात्मनि । तस्मिन्द्विजे शवीभूते भूताकाशशरीरिणि ॥ २४ ॥ सा तस्य ब्राह्मणी भार्या शोकेनात्यन्तकर्शिता । शुष्केव माषशिम्बीका हृदयेन द्विधाभवत् ॥ २५ ॥ भर्त्रा सह शवीभूता देहमुत्सृज्य दूरतः । आतिवाहिकदेहेन भर्तारं समुपाययौ ॥ २६ ॥ नदीनिखातमिव तं भर्तारमनुसृत्य सा । आजगाम विशोकत्वं सा वासन्तीव मञ्जरी ॥ २७ ॥ तत्रास्य विप्रस्य गृहाणि सन्ति भूस्थावरादीनि धनानि सन्ति । अद्याष्टमं वासरमाप्तमृत्योर्जीवो गिरिग्रामककन्दरस्थः ॥ २८ ॥